Lente 2.0

Noem me een softie, noem me een neuroot, noem me een sentimentele dwaas. Noem me alles wat je wilt, maar het gevoel dat ik vandaag had toen ik naar mijn eindelijk echt gevulde moestuin keek neemt niemand mij meer af...

Vandaag, al voordat ik thuiskwam van mijn werk, voelde ik het al: de echte lente. Niet de meteorologische, niet die op de kalender en zeker niet, door de zoveelste weerman, beloofde lente. Nee, de echte. Het hing in de lucht en als je het goed keek zag je alles wat om ons heen groeit zinderen van energie. Het is begonnen en niet meer te stoppen. Niet door de regen die er aankomt, niet door zware windstoten of koeltedipjes, nee, de lente is gearriveerd. En ik voorspel dat komende zaterdag, misschien vrijdag al, als het flink heeft geregend en alle plantjes zich bol hebben kunnen zuigen om eindelijk hun entree te maken, de wereld veranderd. Ik voorspel dat we een lente opening krijgen als nooit van te voren. Een lente waar liedjes over geschreven worden. Een lente waar liefdes beginnen en eindigen maar die onthouden wordt om de lente zelf. Een lente waar we met zijn allen zo naar gehunkerd hebben. Een heerlijke echte lente die je vult tot op het bot met de broodnodige energie die alleen de lente je kan geven. De bakermat van al het leven, het enige echte seizoen dat er toe doet...

Vandaag heb ik alle planten die minimaal net uit de luiers zijn uit hun bezadigde broedplaats gerukt en ze, voorbereid of niet, deel uit laten maken van de wereld zoals deze voor hun bedoeld was, mijn eetbare voortuin. Geen kolen netjes rij aan rij, geen sla na sla, nee, lekker alles door elkaar. Wat me verbaasde was dat ik, nadat alle plantjes in de bakken zaten, nog de helft aan bakken overhield. Deze zullen moeten wachten totdat mijn andere zaailingen groot genoeg zijn om ze te vergezellen.

Vanaf vandaag is mijn eetbare voortuin een feit. Natuurlijk stond er al wat in en ben ik al maanden bezig met mijn kasje, maar vandaag voelt toch als een mijlpaal. Zelfs het koud gezaaide grut in mijn bakken begreep ineens wat de bedoeling was en kwam sinds vandaag boven de grond kijken, alsof ze de nieuwkomers wilde verwelkomen!

O ja, even de feiten zoals beloofd. Wat zit er op dit moment in mijn voortuinbakken:

• Groene kool
• Witte kool
• Rode kool
• Spitskool
• Bloemkool
• Broccoli 
• Rode ui 
• Franse uit
• Knoflook
• Broccoli roosjes
• Mini broccoli
• Wortels Amsterdamse Bak
• Franse worteltjes
• Regenboogwortels
• Bleekselderij
• Italiaanse nietjes
• Italiaanse spruitjes 
• Palmkool
• Groene paksoi
• Witte paksoi
• Tatsoi  kas) 
• Zonnebloemen
• Sugarsnaps

• Stoksnijboon
• Klimsnijboon
• Roze tuinboon
• Pronkboon
• Eikenbladsla
• Krulsla
• Veldsla
• Wilde rucola
• Gewone rucola
• Goudsbloem
• Groningse snijmoes
• Winterspinazie
• Gewone spinazie
• Radijsjes

Wat nog in de kas staat te groeien om over een maandje naar buiten te gaan:

• Haricot verde
• Klimcourgette
• Kleine ronde courgette
• Kleine komkommer
• Nieuw Zeelandse klimspinazie
• Artisjokken
• Witte en rode bos aardbeien 
• Peterselie
• Venkel
• Karwij
• Koriander
• Knoflookbieslook
• Franse lange uien
• Prei
• Groene asperge
• Kleine Romeinse sla
• Botersla
• Paarse Italiaanse bloemkool
• En nog meer van wat nu al buiten staat

Wat in de kas blijft:

• Trostomaat
• Vleestomaat
• Kleine gele tomaat
• Heinz tomaat
• Pruimtomaatjes
• Tiny Tim tomaatjes
• Oranje puntpaprikaatjes
• Pittige rode paprikaatjes
• Gewone groene paprika
• Tasmaanse peper
• Oranje ronde Turkse aubergine
• Kleine ronde aubergine
• Mosterdzaad
• Kiemgroente
• Gewone basilicum
• Grove basilicum
• Citroen basilicum
• Tulsi
• Japanse pompoen
• Spaanse reuzenaardbei
• En nog wat klein grut

Ik besef me ineens dat dit, voor iemand die niet van groenten houdt, wellicht een lichtelijk overdreven oogst gaat worden... Aan de andere kant: ik ben dol op koken en bezoek! Het zou dus nog wel eens een drukke zomer kunnen worden..Misschien hebben jullie nog suggesties voor wat te doen met al mijn toekomstige oogst....?

Baas boven baas

Om heel eerlijk te zijn: eigenlijk ben ik best trots. Trots om mijn kasje dat ik van ouwe meuk in elkaar heb geflanst en dat nog steeds niet is ingestort; trots op mijn moestuinbakken die een oude zoldervloer van vrienden een tweede leven heeft gegeven en trots op alle zelfgekweekte plantjes die niet bevroren, verbrand, uitgedroogd, verdronken of anders dood zijn gegaan...

Maar vandaag dreigde deze trots even een deuk op te lopen. Ik ging namelijk met Jelle en mijn broer Joop deze ochtend op pad voor een rondje 'Kom in de Kas'. Speciaal tijdens de Open Monumentendag openen een aantal kassen in de omgeving dan hun deuren voor het publiek.
We hadden ons verheugd op de eerste kas die we zouden gaan bezoeken; een aardbeienkwekerij! Vooral Jelle had hoge verwachtingen, want én aardbeien én een springkussen, dat was eigenlijk te mooi om waar te zijn...

Dat was het dus ook. Toen we aankwamen, samen met nog een kleine honderd bezoekers waarvan de jongere helft met dezelfde verwachtingen als Jelle, waren er inderdaad heel veel aardbeien. Of eigenlijk: een lange, steriele hal met hoogopgehangen aardbeienplanten in potten. Met geen of groene aardbeien. Op de vraag aan de tuinder, die niet wist wat hij met zoveel publiek aan moest, of hij iets kon vertellen over de werkwijze, kregen wij slechts als antwoord dat de planten 20 keer per dag water kregen en dat we door moesten lopen om plaats te maken voor de volgende 50 geïnteresseerden.

Ook het springkussen had moeite met het vele publiek en Jelle week al snel uit naar de ijs-met-aardbeienkraam. Zijn dag kon niet meer stuk. Ik vond echter de romantiek rond het tuinieren ver te zoeken, laat staan een leuk Perzisch tapijtje zoals in mijn eigen kas om de boel een beetje op te vrolijken. Naast de thermoskoffie waren er in plaats van aardbeien ook aardbeienplanten te koop. Ik twijfelde nog even omdat ik dacht het gemis aan romantiek te kunnen proeven aan de aangeboden aardbeien. Jelle was het daar echter volledig niet mee eens en besloot met een vuurrode volle mond dat aardbeienplanten dit jaar een prominente plaats in zouden moeten nemen in onze kas. Hoe kon ik hem ongelijk geven...

Met twee aardbeienplanten achter in de auto en nog twee bakjes voor onderweg op de achterbank gingen we op weg naar de volgende kas. Daar aangekomen viel ik volledig stil. Voor me zag ik een tropisch voetbalveld met uitsluitend net gekiemde plantjes. Kiempercentage 87,5 %. Alles volautomatisch. Ik wilde mijn afgunstige bewondering nog verhullen met een 'geen romantiek' afmakertje, maar toen een zeer aantrekkelijke jonge medewerkster tijdens een rondleiding met zoveel passie over haar plantjes sprak, alsof zij ze alle 100.000 eigenhandig de borst gaf, bedacht ik spontaan een hele andere toepassing voor mijn Perzisch tapijtje en het thema 'Kom in de Kas'...

Aan het eind van de broeierige rondleiding liet ik me gretig door haar nog een lullige palmcactus in de maag splitsen en vroeg haar of ze hier al lang werkte. 'Nee hoor' zei ze, 'Ik doe communicatie wetenschappen. Voor het script van vandaag krijg ik een extra punt. Niets voor mij hier, veel te warm met die suffe plantjes, haha!'.

Op weg naar huis betrapte ik mijzelf op een dikke grijs. Dit jaar gaan we uiterst trots zijn op onze overdosis aan vurrukkelukke aardbeien en over twintig jaar is mijn identiteitsloze palmcactus uitgegroeid tot een karaktervolle plant waarvoor ze tijdens de open dagen in de rij staan om hem te bekijken. Één voor één. Wel eerst voeten vegen. Anders wordt mijn tapijtje vies...

De feiten

Eigenlijk wilde ik dit blog gebruiken om de wereld te voorzien van gouden tips, onbetaalbare kennis ongekend diepe inzichten. Tot nu toe ben ik blijven hangen in dagelijkse beuzelarijen en heb het blog hooguit gebruikt als een online dagboek met een hoog voyeuristisch gehalte...

Dus vandaag geen gebeuzel. Harde data en tips waar je echt wat aan hebt! Met andere woorden: een opsomming van licht informatieve weetjes gebaseerd op alle groene fouten die ik tot nu toe heb gemaakt:

Probeer
Ik had geen enkele ervaring met zelf zaaien. Daarom heb ik al in de winter een grote bak met grond voor het raam gezet waar ik zaadjes in stopte. Natuurlijk ging alles uiteindelijk dood, maar zonder enige achtergrond leerde ik uiteindelijk wel herkennen welke zaadje van dezelfde families waren en hoe ongelofelijk lang het soms duurt voordat er iets uit de grond komt.

Geduld
Nu weet ik pas dat het geen zin heeft om te vroeg in het seizoen op de vensterbank al slappe, zweterige tomatenplantjes op te gaan kweken die uiteindelijk toch geen lang leven beschoren zijn.

Niet te warm
Ik heb de kas in de voorafgaande weken iedere nacht boven de 10 graden gehouden, maar daar ben ik uiteindelijk toch mee gestopt omdat een aantal plantjes door de droge tocht toch uitdrogingsverschijnselen begonnen te vertonen. Ik houd hooguit de vorst nu uit de kas en zet overdag het dakraam open, zodat ik nu plantjes krijg die weliswaar langzamer groeien, maar wel steviger zijn.

Makkelijke moestuinmix
Zoals ik ookal in mijn eerste blog schreef, ik ben geïnspireerd geraakt door Jelle van www.demakkelijkemoestuin.nl. Hij is op zijn beurt weer geïnspireerd door de Square Foot gardening methode waarbij in vierkante bakken een speciale grondig gebruikt word: 1/3e turfmolm (voor de luchtigheid, 1/3e goede compost (voor de voeding) en 1/3e vermiculiet, een soort mineraal dat bijzonder goed water vasthoud. En ik moet zeggen, 't is echt een prettig goedje...Jelle heeft een erg leuk boek geschreven waar alles in staat om je op weg te helpen.

Variatie op zaaien onder glas
Ik heb voor de plantjes die nu al in mijn bakken gezaaid zijn van oude schrootjes vierkant bakjes gemaakt van 30 bij 30 cm met noppenplastic erop. Dit beschermd je zaailingen tegen vorst, uitdroging en katten met een zwakke blaas.

Zaaien onder glas
Aan de zijkant van mijn voortuin heb ik een bak van 4 meter bij 60 cm. Hier leg ik glasplaten op die ik voor bijna niets bij een kweker haal. Perfecte en goedkope manier om te zaaien onder glas.

Water
Niet alle plantjes hebben elke dag water nodig. Voel eerst met je vinger wat dieper kn de grond voordat je je zaailingen liefdevol verdrinkt..geef bovendien geen water met een gieter, maar gebruik een klein bakje, zoals een oud botervlootje of diepvriesbakje. Je kunt zo beter doseren en de grond spoel minder snel weg van de wortels.

Afharden
Lekker makkelijk, die groenteplantjes in het winkelcentrum. Wel even een paar dagen afharden, d.w.z. overdag een paar uur buiten en 's nachts binnen bij vorst of afgeschermd in een luw hoekje bij het huis.

Binnen zaaien
Voorkiemen in huis gaat het beste in plastic bakjes met een doorsnede van ongeveer 8 cm en minimaal 5 centimeter hoog, fijne vermiculiet er in die je eerst nat maakt in een vergiet en even uit laat lekken. Zaad erin, deksel erop en voor het raam. Lekker steriel en je plantjes kiemen als kool! Laat je niet verleiden door je plantjes na het kiemen op de vensterbank te laten staan om ze lekker snel te laten groeien: je houd slappe slungels over die het buiten nooit gaan redden. Dus na het kiemen koeler zetten!

Zaai wat je eet
Voordat je het weet val je de hele buurt, vriendenkring en familie lastig met een niet aflatende stroom aan doorgeschoten rucola, worteltjes en kropsla. Denk dus goed na wat je wil eten en hoeveel. Zaai vooral groenten die je dagelijks gebruikt of groenten die je graag zou willen eten maar te duur zijn om regelmatig te eten.

Plukken
Pluk zo vaak als je kunt! Je planten zullen meer produceren als je vaker plukt.

Zo. Genoeg droge kost. Morgen weer gebeuzel. Maar ik beloof om één keer in de zoveel blogs weer eens wat echte info te geven. Mocht jezelf nog goede tips hebben? Laat een reactie achter, dan deel ik het!

Heiligschennis

Het is me een stelletje ongure types, die ijsheiligen. Ze terroriseren met zijn vijven de volledige tuinbouwsector in het voorjaar, drijven ieder tuincentrum tot wanhoop en bezorgen menig groenevingertype hoofdzorgen, depressies en een teveel aan afgeharde planten die eigenlijk allang de grond in moesten.

Mamertus, St. Pankratius, St. Servatius, St. Bonifacius en St. Sofia, zo heet het zooitje. Één overenthousiaste brandweervrijwilliger, één afvallige paus en 3 zelfbenoemde martelaars die samen bepalen wanneer het veilig is om eindelijk te kunnen gaan moestuinen. Een volkswijsheid gebaseerd op angst, betweterigheid en valse aannames. Want niemand weet op dit moment meer wat wijsheid en waarheid is. 'Volgende week wordt het beter!' horen we al wekenlang en nu het er op lijkt dat deze vastgevroren ijsschijnheiligen onder één hoedje spelen met koning Winter vertrouw ik geen enkel weerbericht meer!

Bidden doe ik nooit, maar ik ben toch van plan om op zéér korte termijn eens een goed gesprek te hebben met St. Mamertus. Deze heilige van het vuur en de warmbloedigste van het stel moet toch minimaal met een beetje moeite een paar graden meer kunnen afdwingen? Nee heren, dit jaar hebben jullie je moment verspeelt! Geen dankbeden op 10 en 15 mei, geen lofwoordjes of schalkse knipoogjes naar boven: jullie hebben al ruimschoots rente kunnen trekken van al die extra winterdagen! Pak jullie boeltje, wegwezen hier en aangezien de klimaatopwarming ook de ruimte moet krijgen om zich te kunnen bewijzen hoeven jullie volgend jaar ook niet terug te komen. Ga maar ijskappen redden op Antarctica, jullie hebben het koninkrijk al genoeg gekost, en ik wens mijn koningsdag dit jaar niet te vieren met een bevroren oranjebitter in mijn hand...

Ik ga ervoor! Volgende week vrijdag is het bij mij plantjesdag. Of ze er klaar voor zijn of niet, al mijn kasbewoners worden vanaf vandaag afgehard en gaan volgende week de grond in. Wellicht sneuvelen er een aantal, maar soms moet je gewoon doorzetten en afdwingen. En mocht naast mijn zaaigoed alsnog een van de heiligen zijn kop boven de grond uit willen steken, dan heb ik het al op een akkoordje gegooid met St. Mamertus: die mag van mij dit jaar een keer extra te keer gaan rond de kerst. Zodat het dan in ieder geval weer kouder is dan met Pasen...

Alles op...

Wij koken iedere dag vers. Vers brood, een verse maaltijd, vers fruit bij het ontbijt...helaas blijft er altijd iets over aan schillen, restjes eten, korstjes brood en klokhuizen. Wat groen en rauw is gaat in de compostbak, de rest bij het gft. Toch vind ik het jammer. Jammer dat er geen manier is om zonder veel extra moeite exact te weten wat je gaat gebruiken, zodat je uiteindelijk, dat wat je bereid, tot het laatste kruimeltje consumeert. Nog mooier zou het zijn als het niet uit zou maken wat je klaar maakt, omdat je alles zou kunnen hergebruiken zonder veel extra energie. Het oude brood terug in de broodbakmachine, het oude fruit terug aan de boom en de restjes groenten gewoon direct terug in de grond...

Een utopie, dacht ik. Niet helemaal. Een paar blogs terug noemde ik een link van mijn broer Joop waarin iemand beschreef hoe je oude restjes fruit en groenten weer gewoon tot leven kan wekken. Ik nam de proef op de som en waarachtig, het overgebleven stronkje bleekselderij onder in de groentenla vond niet de weg naar de composthoop, maar kreeg een plaats in een desertbakje, gevuld met een laagje water. Twee maal daags een frisse douche en voilà, na een week verscheen het eerste frisse blad op het oude stronkje...

Als ik echter het tempo waarmee de bleekselderij weer terug groeit afzet tegen het tempo waarin wij het consumeren, voorzie ik een extra aanbouw om alle stronkjes te kunnen huisvesten. Misschien kunnen we in het dorp een inzamelingsactie houden voor oud fruit en groenten die de potentie hebben om te hergroeien? Wellicht een symbiose tussen de schillenboer en de groentenman...?

Maar toch, mijn bleekselderij doet het, de ananas ligt klaar om onthoofd en herboren te worden en vanavond heb ik met buitengewoon veel toewijding en een pincetje de minuscule zaadjes uit de eindjes van een bakje Spaanse reuzenaardbeien geplukt, die ik van de week op de markt had gekocht en heel graag het eeuwige leven gun...
Toch mooi, de gedachte dat sommige dingen nooit overgaan. Behalve de winter dan...

Jelle en de bonenstaak

In één van mijn eerdere blogs schreef ik al over de voorzichtig ontluikende interesse voor groeiende plantjes bij mijn jongste zoon Jelle. Hij is al vanaf dat ie kon lopen dol op dieren en weet er dan ook schrikbarend veel vanaf, maar al dat groene spul was tot nu toe niets meer dan vervelende ballast op zijn bord waarvoor je iedere keer weer een nieuwe smoes moet verzinnen om er vanaf te komen. Toch gaat er voor een kleuter van 5 nog redelijk wat groenten in, dus ik maak me geen zorgen. Maar sinds Jelle de Roze Tuinboon heeft ontdekt en ik hem ook het verhaal van Sjakie en de bonenstaak heb verteld, over de boon die binnen een dag naar de wolken groeide, is zijn fantasie niet meer te stuiten. Waar eerst nog zijn pas ontkiemde zonnebloemen de show in de tuin moesten gaan stelen en in zijn hoofd al boven het huis uit staken, is het nu de Roze Tuinboon die binnenkort met zijn prachtige Roze Bloemen tot ver voorbij de wolken zal rijzen...

Deze maand is het thema in zijn klas "Lente op de boerderij". Beetje voorbarig naar mijn mening, maar de hele klas is al twee weken druk in de weer met plastic beestjes, kinderboerderij bezoekjes, zaadjes met naamplaatjes aan de muur en uitleg over het boerenleven toen en nu. Ik dacht: een mooi moment om een van die teveel gekweekte plantjes mee te geven die op dit moment mijn kas overbevolken. Maar hoe ik ook probeerde mijn kropslaatjes, brocolietjes, bloemkooltjes of rode bietjes aan Jelle te verkopen, er kwam slechts één kandidaat in aanmerking: de Roze Tuinboon. En zelfs dat ging niet zonder slag of stoot. Een grotere pot, een klimrekje en tenslotte zelfs 'antigroeipoeder' zodat ie niet door het plafond zal groeien...

Vol trots en behoorlijk zenuwachtig over wat de andere kinderen van zijn Roze Tuinboon zouden vinden, vertrokken wij deze ochtend naar school. De Roze Tuinboon kreeg een ereplaats op de voorstoel. Op school aangekomen trok de juf haar altijd even enthousiaste gezicht zoals wanneer een kind weer iets bijzonders meeneemt en delegeerde de Roze Tuinboon naar een plekje op de vensterbank, daar waar de zon nooit schijnt.
Ik zag aan haar gezicht dat ze er beroepsgedeformeerdmatig al vanuit ging dat dit plantje A: uitdroogt, B: omvalt, of C: met een andere, nog niet eerder toegepaste methode om zeep zal worden geholpen. Wat ze echter nog niet weet is dat dit een Roze Tuinboon is, een plant met ongekende krachten...

Toen Jelle zijn Roze Tuinboon enigszins wantrouwend op de vensterbank plantte, keek hij omhoog naar het open vensterraampje en schoof zijn plant er voor de zekerheid precies onder. Je weet tenslotte maar nooit...

Voorjaarsmoe...

Vandaag is mijn kleinste tomatenplantje met de toepasselijke naam 'Tiny Tim' op een vreselijke manier aan zijn einde gekomen. Terwijl bij de buurman het ijs nog 2 vingers dik op de vijver ligt, liep door de wolkeloze hemel de temperatuur in mijn kasje op tot hoogzomerse waarden. Uiterst rechts, boven op het hoogste plankje in de hoek, waar de zon achteraf gezien het krachtigst binnenkomt, stond Tiny Tim.

Tiny Tim was gekweekt uit een rimpelig Albert Hein tomaatje dat uit haast bij het maken van een snelle lunch achterbleef op het aanrecht en daarmee de salade en zijn lotsbestemming had gemist...Uitgeperst als fokstier bleef zijn zaad achter op een smoezelige tissue om vervolgens gedumpt te worden in hergebruikte zaaigrond waar nauwelijks nog enige voedingswaarde in zat. Vergeten stond kleine Tim in een hoekje op de vensterbank, nauwelijks voorzien van water of aandacht. In een laatste noodkreet stak hij zijn blaadjes boven de aarde uit, om eerst nog verkeerd herkend als paarse bloemkool een tweede kans te krijgen. Uiteindelijk werd hij, na een voor een kerstomaatje flinke groeispurt, weer gewaardeerd voor wie hij werkelijk was en voorzien van zijn zuur verdiende plek tussen de overige tomaten.

En daar, op de dag dat zelfs de meest optimistische persoon in mijn omgeving ook al begon te zeuren over het koude weer en het waardeloze begin van de lente, juist daar is mijn Tiny Tim, die alle ontberingen heeft doorstaan, op de koudste lentedag ooit, bezweken aan een zonnesteek...

Life sucks! Laat de lente maar zitten...